ده خصلت آدمی در بیان امام علی علیه السلام
6 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

ده خصلت آدمی در بیان امام علی علیه السلام

أَیهَا النَّاسُ فِی الْإِنْسَانِ عَشْرُ خِصَالٍ یظْهِرُهَا لِسَانُهُ شَاهِدٌ یخْبِرُ عَنِ الضَّمِیرِ حَاکمٌ یفْصِلُ بَینَ الْخِطَابِ وَ نَاطِقٌ یرَدُّ بِهِ الْجَوَابُ وَ شَافِعٌ یدْرَک بِهِ الْحَاجَةُ وَ وَاصِفٌ یعْرَفُ بِهِ الْأَشْیاءُ وَ أَمِیرٌ یأْمُرُ بِالْحَسَنِ وَ وَاعِظٌ ینْهَی عَنِ الْقَبِیحِ وَ مُعَزٍّ تُسَکنُ بِهِ الْأَحْزَانُ وَ حَاضِرٌ تُجْلَی بِهِ الضَّغَائِنُ وَ مُونِقٌ تَلْتَذُّ بِهِ الْأَسْمَاعُ (ای مردم! ده خصلت آدمی را زبان عهده دار است: زبان گواهی است که از دل خبر دهد، حاکمی است که فصل خصومت نماید، ناطقی است که جواب گوید، واسطه ای است که حاجت رساند، توصیف گری است که اشیاء را تعریف کند، فرماندهی است که به نیکیها امر کند، واعظی است که از بدی نهی کند، تسلیت بخشی است که غمها را تسکین دهد، سپاسگزاری است که کینه از دلها برگیرد، و دل انگیزی است که گوشها را سرگرم کند).

أَیهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا خَیرَ فِی الصَّمْتِ عَنِ الْحُکمِ کمَا أَنَّهُ لَا خَیرَ فِی الْقَوْلِ بِالْجَهْلِ وَ اعْلَمُوا(ای مردم! سکوت از سخن حکیمانه خیری ندارد، چنان که گفتار جاهلانه).

أَیهَا النَّاسُ أَنَّهُ مَنْ لَمْ یمْلِک لِسَانَهُ ینْدَمْ وَ مَنْ لَا یعْلَمْ یجْهَلْ وَ مَنْ لَا یتَحَلَّمْ لَا یحْلُمْ وَ مَنْ لَا یرْتَدِعْ لَا یعْقِلْ وَ مَنْ لَا یعْلَمْ یهَنْ وَ مَنْ یهَنْ لَا یوَقَّرْ وَ مَنْ لَا یوَقَّرْ یتَوَبَّخْ وَ مَنْ یکتَسِبْ مَالًا مِنْ غَیرِ حَقِّهِ یصْرِفْهُ فِی غَیرِ أَجْرِهِ وَ مَنْ لَا یدَعْ وَ هُوَ مَحْمُودٌ یدَعْ وَ هُوَ مَذْمُومٌ وَ مَنْ لَمْ یعْطِ قَاعِداً مُنِعَ قَائِماًوَ مَنْ یطْلُبِ الْعِزَّ بِغَیرِ حَقٍّ یذِلَّ وَ مَنْ یغْلِبْ بِالْجَوْرِ یغْلَبْ وَ مَنْ عَانَدَ الْحَقَّ لَزِمَهُ الْوَهْنُ وَ مَنْ تَفَقَّهَ وُقِّرَ وَ مَنْ تَکبَّرَ حُقِّرَ وَ مَنْ لَا یحْسِنْ لَا یحْمَدْ(ای مردم! بدانید هر که زبانش را نگه ندارد پشیمان شود، هر که علم نیاموزد جاهل ماند، هر که بردباری نورزد حلم نیابد، آن که از کار زشت دست نکشد عقل ندارد، و آن که عقل ندارد خوار گردد، و هر که خوار شود احترام نیابد، هر که تقوا دارد نجات یابد، هر که مال از حرام بدست آرد به راهی که اجری نبرد خرج کند، هر که ستوده دست (از گناه) نکشد، نکوهیده دست بردارد (اگر تا آبرو بجاست به آزادی و اختیار دست کشید قابل تمجید است، و چنان که سرسختی نشان داد چون کار زشت سرانجام خوشی ندارد، ناچار است آخر کار با رسوائی عقب نشیند) هر که را نشسته ندهند ایستاده نیز محروم کنند (آن که روزی را به آرامی نیابد، با حرص نیز بدست نیارد)، هر که به ناحق عزت طلبد ذلیل گردد، هر که با حق دشمنی کند دچار زبونی شود، هر که علم دین جوید احترام یابد، هر که بزرگی فروشد تحقیر شود و هر که احسان نکند ستایشش نکنند).

(کلینی، 1407؛ ج 8؛ ص18-30).