فضیلت نماز شب
12 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

فضیلت نماز شب

یکی از نیایش ها و اعمالی که در قرآن کریم و در روایات، مورد تاکید وی‍ژه قرار گرفته و به نقش و تاثیر بی بدیل آن در خود سازی و رشد معنوی، اشاره گردیده، تهجد و راز و نیازهای شبانه و به ویژه نماز شب است. زمان و مکان در رشد معنوی و سیر معنوی دخالت دارد و شب، بهترین زمان برای سیر و حرکت معنوی است و مسجد نیز بهترین سکوی معنوی می باشد. قرآن کریم می فرماید: سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَی بِعَبْدِهِ لَیلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الأَقْصَی الَّذِی بَارَکنَا حَوْلَهُ لِنُرِیهُ مِنْ آیاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ البَصِیرُ (اسراء، 2).

نماز شب و مناجات شبانه، به دلیل اینکه در فضایی آرام، به دور از ریا، همراه با اخلاص، بارغبت و علاقه درونی، همراه با تمرکز و در شرایطی که بهترین زمان برای استراحت و لذت بری از خواب است، انجام می شود، پاداش ویژه و تاثیرات خاصیدر بعد معنوی و مادی دارد و مورد تاکید قرآن و روایت است، یا أَیهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّیلَ إِلَّا قَلِیلًا(المزمل/2) مرحومه علامه می فرماید، مراد از قیام لیل، نماز شب است که زمینه رشد معنوی و ظرفیت خاص را ایجاد می کند تا با خداوند، هم کلام شود.

آثار مادی و معنوی نماز شب

در روایات برای نماز شب، 30 تا فایده بیان شده است.

الف)عامل سلامتی بدن، رضایت الهی وتمسک به اخلاق پیامبران: قِیامُ اللَّیلِ مَصَحَّةٌ لِلْبَدَنِ وَ رِضَی الرَّبِّ وَ تَمَسُّک بِأَخْلَاقِ النَّبِیینَ.

ب)نورانیت چهره وتضمین رزق: عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کذَبَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ یصَلِّی صَلَاةَ اللَّیلِ وَ هُوَ یجُوعُ إِنَّ صَلَاةَ اللَّیلِ تَضْمَنُ رِزْقَ النَّهَارِ. وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَلَّی بِاللَّیلِ حَسُنَ وَجْهُهُ بِالنَّهَارِ.

ج)روشنایی و برکت خانه ها: وَ رَوَی عَنْهُ الْفُضَیلُ بْنُ یسَارٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ الْبُیوتَ الَّتِی یصَلَّی فِیهَا بِاللَّیلِ بِتِلَاوَةِ الْقُرْآنِ تُضِی ءُ لِأَهْلِ السَّمَاءِ کمَا تُضِی ءُ نُجُومُ السَّمَاءِ لِأَهْلِ الْأَرْض.

د)سنت پیامبران و برطرف کننده بیماری: قَالَ الصَّادِقُ ع عَلَیکمْ بِصَلَاةِ اللَّیلِ فَإِنَّهَا سُنَّةُ نَبِیکمْ وَ أَدَبُ الصَّالِحِینَ قَبْلَکمْ وَ مَطْرَدَةُ الدَّاءِ عَنْ أَجْسَادِکمْ.

ه)، روشنایی قبر، برطرف کننده اندوه و غم، جلای چشم و بخشش گناهان: (تفسیر نور، ج7ص104وسفینه البحار، ج2، ص46).

و) بهترین وسیله برای آمادگی روحی و کسب انرژی، باعث تکامل معنوی و قرب الهی: إِنَّ لَک فِی اَلنَّهَارِ سَبْحًا طَوِیلًا؛ این به خاطر آن است که در روز تلاش و کوشش مستمر و فراوانی خواهی داشت (المزمل/7)و إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَعُیونٍ. . . کانُوا قَلِیلًا مِّنَ اللَّیلِ مَا یهْجَعُونَوَبِالْأَسْحَارِ هُمْ یسْتَغْفِرُونَ(مقداری از شب را در استراحت و خوابند و بیشتر استغفار و نماز می خوانند؛ ( بعضی گفته اند معنایش این است که: کمترین شبی است که بر آنان بگذرد، مگر آنکه مشغول نمازند- این معنا از امام صادق (ع) نقل شده) (ذاریات/15-19)و(طه، 131).

ز) نشانه ای بر بندگی خالصانه است، باعث ثبات قدم و تقویت عقیده مومن شده و زمینه رسیدنبه مقام محمود و مقامی که خاص اولیاء خدا است: وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ. . . وَالَّذِینَ یبِیتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا وَقِیامًا(مراد از این بیتوته(گذراندن) در شب در حال سجده و حال ایستاده این است که: شب را به عبادت خدا به آخر می رسانند، که یکی از مصادیق عبادتشان همان نماز است که هم افتادن به خاک جزء آن است و هم به پا ایستادن) (الفرقان/64). تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا(این آیه معرف مؤمنین است از نظر اعمالشان، و بنا بر این جمله" تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ، با در نظر گرفتن اینکه" تجافی" به معنای اجتناب و دوری است، و" جنوب" جمع جنب به معنی پهلو است و" مضاجع" جمع مضجع به معنای رختخواب و محل استراحت است، کنایه می شود از اینکه مؤمنین خواب خود را ترک می کنند، و به عبادت خدا می پردازند. از امام صادق نقل است که فرمود: هیچ عمل نیکی از بنده خدا سر نمی زند مگر آنکه در قرآن ثوابی برایش معین شده، جز نماز شب که خدای عز و جل ثوابی برایش بیان نکرده. بس که ثوابش عظیم بوده، همین قدر فرموده: " تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ ینْفِقُونَ (سجدة/16(إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّیلِ هِی أَشَدُّ وَطْءًا وَأَقْوَمُ قِیلًا(مسلماً نماز و عبادت شبانه پابرجاتر و با استقامت تر است، زیرا برخاستن از بستر برای رضای خدا (و نه برای هیچ کس دیگر) قیامی است استوار. ) (مزمل/6). وَمِنَ اللَّیلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّک عَسَی أَن یبْعَثَک رَبُّک مَقَامًا مَّحْمُودًا (اسراء، 80). در تفاسیر و روایات مختلف وارد شده که مراد از مقام محمود، مقام شفاعت است. مقامی که مصداق کاملش، به پیامبر و اهل بیت داده شده و همه به آن غبطه می خورند(وَ ابْعَثْهُ مَقَاماً مَحْمُوداً یغْبِطُهُ بِهِ الْأَوَّلُونَ وَ الْآخِرُون )