تجسس و عیب جویی پیامدهای سختی در پی دارد.هوشیار باشیم
35 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان


خداوند ستار العیوب است ما هم صفات الهی داشته باشیم

عیب‌جویی از رذایل اخلاقی است که در قرآن و روایات با تعبیرهای مختلف از آن نهی کرده و عیب‌جو را مورد نکوهش قرار داده است. عیب‌جویی نتیجه عداوت و حسد است به این معنا که اگر کسی کینه دیگری را در دل داشته باشد به‌دنبال عیوب او می‌افتد تا آن‌ها را پیدا و رسوایش کند.عیب جویی باعث افزایش کینه و نفرت است و بدنامی به دنبال دارد.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن یَکُونُوا خَیْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاء مِّن نِّسَاء عَسَى أَن یَکُنَّ خَیْرًا مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَکُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُون؛اى کسانى‌که ایمان آورده‏اید نباید قومى قوم دیگر را ریشخند کند شاید آن‌ها از این‌ها بهتر باشند و نباید زنانى زنان [دیگر] را [ریشخند کنند] شاید آن‌ها از این‌ها بهتر باشند و از یکدیگر عیب مگیرید و به همدیگر لقب‌هاى زشت مدهید چه ناپسندیده است نام زشت پس از ایمان و هرکه توبه نکرد آنان خود ستمکارند(حجرات،11).

حضرت امیرالمومنین می فرماید:ذَوُو الْعُيُوبِ يُحِبُّونَ إِشَاعَةَ مَعَايِبِ النَّاسِ لِيَتَّسِعَ لَهُمُ الْعُذْرُ فِي مَعَايِبِهِمْ‏(تمیمی آمدی،1366،ص421)؛صاحبان عيبها دوست مى ‏دارند شايع كردن عيبهاى مردم را تا اين كه وسيع شود از براى ايشان عذر در عيبهاى خودشان.شَرُّ النَّاسِ مَنْ كَانَ مُتَتَبِّعاً لِعُيُوبِ النَّاسِ عَمْياً لِمَعَايِبِهِ [عَنْ مَعَايِبِهِ‏]‏(تمیمی آمدی،1366،ص421)؛بدترين مردم كسي است دنبال کننده کشف عیب های مردم باشد و نابينا از عيبهاى خود.

مَنْ كَشَفَ حِجَابَ أَخِيهِ انْكَشَفَ عَوْرَاتُ بَيْتِهِ‏ ‏(تمیمی آمدی،1366،ص421)؛ هر كه بگشايد پرده برادر خود را گشوده شود عورتهاى خانه او(يعنى ظاهر شود بر مردم آنچه بايد كه پوشيده باشد از احوال اهل خانه او، و در بعضى نسخه‏ها «بنيه» بجاى «بيته» است و بنا بر اين ترجمه اينست كه: گشوده شود عورتهاى پسران او، و اين با سجع «أخيه» اوفقست).مَنْ بَحَثَ عَنْ أَسْرَارِ غَيْرِهِ أَظْهَرَ اللَّهُ أَسْرَارَهُ ‏(تمیمی آمدی،1366،ص421)؛ هر كه تفتيش كند از اسرار غير خود آشكار كند خدا اسرار او را.

مَنْ تَتَبَّعَ خَفِيَّاتِ الْعُيُوبِ حَرَّمَهُ اللَّهُ مَوَدَّاتِ الْقُلُوبِ‏(تمیمی آمدی،1366،ص421)؛ ‏هر كه از پى رود و تفحّص كند عيبهاى نهانى مردم را محروم گرداند خدا او را از دوستى دلها

مَنْ تَتَبَّعَ عَوْرَاتِ النَّاسِ كَشَفَ اللَّهُ عَوْرَتَهُ‏ ‏(تمیمی آمدی،1366،ص421)؛هر كه از پى رود و تفحّص كند عورتهاى(ناهنجاری های پوشیده مردم را) مردم را ظاهر كند خدا عورت او را، مراد به «عورت» چيزيست كه آدمى بپوشاند آن را از ديگران از عيبها و گناهان.

عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت
که گناه دگران بر تو نخواهند نوشتمن اگر نیکم و گر بد تو برو خود را باشهر کسی آن درود عاقبت کار که کشتهمه کس طالب یارند چه هشیار و چه مست همه جا خانه عشق است چه مسجد چه کِنشت(کنیسه)ناامیدم مکن از سابقه لطف ازل تو پس پرده چه دانی که که خوب است و که زشتنه من از پرده تقوا به درافتادم و بس پدرم نیز بهشت ابد از دست بِهِشت(واگذاشت)حافظا روز اجل گر به کف آری جامی یک سر از کوی خرابات برندت به بهشت

(حافظ شیرازی)