ویژگی‌های بینشی(معرفتی)،کُنشی(رفتاری)،منشی(شخصیتی) و گرایشی(انگیزشی و عاطفی) مومن (سبک زندگی مومنانه)
21 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

ویژگی های بینشی(معرفتی)،کُنشی(رفتاری)،منشی(شخصیتی) و گرایشی(انگیزشی و عاطفی) مومن (سبک زندگی مومنانه)

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) قَالَ: لَا یکمُلُ الْمُؤْمِنُ إِیمَانُهُ حَتَّی یحْتَوِی(آراسته باشد) عَلَی مِائَةٍ وَ ثَلَاثِ خِصَالٍ فِعْلٍ وَ عَمَلٍ وَ نِیةٍ وَ ظَاهِرٍ وَ بَاطِنٍ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ( ع) یا رَسُولَ اللَّهِ مَا یکونُ الْمِائَةُ وَ ثَلَاثُ خِصَالٍ فَقَالَ یا عَلِی مِنْ صِفَاتِ الْمُؤْمِنِ أَنْ یکونَ جَوَّالَ الْفِکرِ(دارای ذهن جوال و جستجوگر) جَوْهَرِی الذِّکرِ(گوهرین ذکر) کثِیراً عِلْمُهُ عَظِیماً حِلْمُهُ(بردبار) جَمِیلَ الْمُنَازَعَةِ(بگومگوی زیبا و منطقی) کرِیمَ الْمُرَاجَعَةِ(خوش دیدار و ارجمد مراجعه) أَوْسَعَ النَّاسِ صَدْراً وَ أَذَلَّهُمْ نَفْساً ضِحْکهُ تَبَسُّماً وَ إِفْهَامُهُ تَعَلُّماً(فهماندنش آموزش باشد) مُذَکرَ الْغَافِلِ مُعَلِّمَ الْجَاهِلِ لَا یؤْذِی مَنْ یؤْذِیهِ وَ لَا یخُوضُ فِیمَا لَا یعْنِیهِ وَ لَا یشْمَتُ بِمُصِیبَةٍ(سرزنش نکند آسیب دیده را) وَ لَا یذْکرُ أَحَداً بِغِیبَةٍ بَرِیئاً مِنَ الْمُحَرَّمَاتِ وَاقِفاً عِنْدَ الشُّبُهَاتِ کثِیرَ الْعَطَاءِ قَلِیلَ الْأَذَی عَوْناً لِلْغَرِیبِ وَ أَباً لِلْیتِیمِ بُشْرُهُ فِی وَجْهِهِ وَ حُزْنُهُ فِی قَلْبِهِ مُسْتَبْشِراً بِفَقْرِهِ أَحْلَی مِنَ الشَّهْدِ وَ أَصْلَدَ مِنَ الصَّلْدِ(شیرینتر از انگبین و سخت تر از خاره سنگین) لَا یکشِفُ سِرّاً وَ لَا یهْتِک سِتْراً لَطِیفَ الْحَرَکاتِ حُلْوَ الْمُشَاهَدَةِ کثِیرَ الْعِبَادَةِ حَسَنَ الْوَقَارِ لَینَ الْجَانِبِ(نیکو وقار و نرمخو) طَوِیلَ الصَّمْتِ حَلِیماً إِذَا جُهِلَ عَلَیهِ صَبُوراً عَلَی مَنْ أَسَاءَ إِلَیهِ یجِلُّ الْکبِیر(احترام بزرگتر)َ وَ یرْحَمُ الصَّغِیرَ أَمِیناً عَلَی الْأَمَانَاتِ بَعِیداً مِنَ الْخِیانَاتِ إِلْفُهُ التُّقَی(همدمش تقوی) وَ حِلْفُهُ الْحَیاءُ(هم قسمش حیا) کثِیرَ الْحَذْرِ قَلِیلَ الزَّلَلِ (پر حذر و کم لغزش)حَرَکاتُهُ أَدَبٌ وَ کلَامُهُ عَجِیبٌ مُقِیلَ الْعَثْرَةِ وَ لَا یتَّبِعُ الْعَوْرَةَ (گذرنده از لغزش دیگران باشد و بررسی از عورت کسان نکند )وَقُوراً صَبُوراً رَضِیاً شَکوراً قَلِیلَ الْکلَامِ صَدُوقَ اللِّسَانِ بَرّاً مَصُوناً حَلِیماً رَفِیقاً عَفِیفاً شَرِیفاً لَا لَعَّانٌ(لعنت گو نیست) وَ لَا نَمَّامٌ وَ لَا کذَّابٌ وَ لَا مُغْتَابٌ وَ لَا سَبَّابٌ(دشنام گو نیست) وَ لَا حَسُودٌ وَ لَا بَخِیلٌ هَشَّاشاً بَشَّاشاً لَا حَسَّاسٌ وَ لَا جَسَّاسٌ( خوش باشد و خرم، نه بوکش باشد و نه جاسوس )یطْلُبُ مِنَ الْأُمُورِ أَعْلَاهَا(کاملترین کارهای را بجوید و وظایف را به نحو بهترین انجام دهد) وَ مِنَ الْأَخْلَاقِ أَسْنَاهَا(بالاترین اخلاق را بجوید) ذَا قُوَّةٍ فِی لِینٍ(در عین نرمی و ملایمت نیرومند است[1]) وَ عَزْمَةٍ فِی یقِینٍ، صَبُورٌ فِی الشَّدَائِدِ لَا یجُورُ وَ لَا یعْتَدِی وَ لَا یأْتِی بِمَا یشْتَهِی(هر چه دلش بخواهد انجام نمی دهد بلکه تابع عقل و شرع است) الْفَقْرُ شِعَارُهُ وَ الصَّبْرُ دِثَارُهُ قَلِیلَ الْمَئُونَةِ(کم هزینه) کثِیرَ الْمَعُونَةِ(کثیر الفایده) کثِیرَ الصِّیامِ طَوِیلَ الْقِیامِ قَلِیلَ الْمَنَامِ قَلْبُهُ تَقِی وَ عِلْمُهُ زَکی(دانشش پاک کننده است) إِذَا قَدَرَ عَفَا وَ إِذَا وَعَدَ وَفَی یصُومُ رَغْباً وَ یصَلِّی رَهْباً[2](روزه داری او با رغبت است و نمازش در حال انقطاع از دیگران و امید به خدا،دل کندن از مردم و پیوستن به خدا) وَ یحْسِنُ فِی عَمَلِهِ کأَنَّهُ نَاظِرٌ إِلَیهِ(چنان نیکو کار کند که گویا خدایش بینا است) غَضَّ الطَّرْفِ(مواظف نگاه خویش است) سَخِی الْکفِّ(دست و دل باز) لَا یرُدُّ سَائِلًا، مُتَوَاصِلًا إِلَی الْإِخْوَانِ مُتَرَادِفاً إِلَی الْإِحْسَانِ یزِنُ کلَامَهُ(کلامش را زینت می دهد) وَ یخْرِسُ لِسَانَهُ لَا یغْرَقُ فِی بُغْضِهِ وَ لَا یهْلِک فِی حُبِّهِ(در بغض خود غرق نمی گردد و در محبت خود هلاک نمی شود) لَا یقْبَلُ الْبَاطِلَ مِنْ صَدِیقِهِ وَ لَا یرُدُّ الْحَقَّ مِنْ عَدُوِّهِ وَ لَا یتَعَلَّمُ إِلَّا لِیعْلَمَ وَ لَا یعْلَمُ إِلَّا لِیعْمَلَ قَلِیلًا حِقْدُهُ(اهل کینه نیست) کثِیراً شُکرُهُ یطْلُبُ النَّهَارَ مَعِیشَتَهُ وَ یبْکی اللَّیلَ عَلَی خَطِیئَتِهِ إِنْ سَلَک مَعَ أَهْلِ الدُّنْیا کانَ أَکیسَهُمْ(زیرکترین و کاردان ترین و باهوش ترین(اهل دقت و اندیشه ناب و هوشیارانه) است) وَ إِنْ سَلَک مَعَ أَهْلِ الْآخِرَةِ کانَ أَوْرَعَهُمْ(با تقوی و با ورع ترین) لَا یرْضَی فِی کسْبِهِ بِشُبْهَةٍ وَ لَا یعْمَلُ فِی دِینِهِ بِرُخْصَةٍ یعْطِفُ عَلَی أَخِیهِ بِزَلَّتِهِ وَ یرْضَی مَا مَضَی مِنْ قَدِیمِ صُحْبَتِه ( و در دینش دنبال رخصت نرود، در لغزش برادرش بدو مهربانی کند، و صحبت خوش گذشته با او را فرا یاد آرد،با ذکر خیر از دیگران یاد کند)(نوری طبرسی،مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل؛ ج 11؛ ص178).

[1]. اشداء علی الکفار رحماء بینهم

[2]. یعنی دلدادگی به خالق و دل کندن از غیر خدا و غرق در عبادت شدن و مانند چوب خشک(مانند امام سجاد)در محضر خالق متعال بودن(رهبانیت داشتن).