بهترین و کارآمدترین روش تعامل اجتماعی و خانوادگی و اداری و....،مدارا و نرم کُنشی هوشمندانه است
9 بازدید
موضوع: ارتباطات

بهترین و کارآمدترین روش تعامل اجتماعی و خانوادگی و اداری و....،مدارا و نرم کُنشی هوشمندانه است

مدارا(Toleration)به معنای نرمی نمودن(دهخدا،1373، ج 12، ص 18120) شفقت و ملایمت نشان دادن، نرم خویی و مماشات(حسینی دشتی،1376 ج 9، ص 237)، از اصول عام ارتباطی و از راهبردهای اساسی در مراودات اجتماعی و خانوادگی و اداری و... است.در گزاره های اسلامی از مدارا با تعابیر ویژه ای از قبیل:مدارا با مردم نیمی از ایمان،مدارا ابزار مهمِ تعامل[1](حرعاملی،1409، ج 12، ص 201)،مدارا نشانه کمال و بلوغ در انسان[2](حرعاملی،1409، ج 12، ص200)و راهکاری با گستره فراگیر در تعاملات اجتماعی[3]( حرعاملی،1409، ج 12، ص 200)سخن به میان آمده است.اصل مدارا بر خلاف برخی از اصول تربیتی که به گستره خاصی محدود می شود،در همه ساحت ها(فردی،اجتماعی،تربیتی،خانوادگی و...)و به ویژه در کُنش های رفتاری با همسر و فرزندان کاربرد دارد.منظور از مدارای رفتاری یعنی اینکه در شیوه ها و روش های تعامل با همسر و فرزند پروری مدارا، ملاطفت و نرمش داشته باشیم. جذابیت روش های تربیتی تا حد زیادی مرهون لطافت و پیراسته بودن آنها از تندی و خشونت است. این امر جریان تربیت را سهل و آسان می کند. بنابراین از سویی نباید از روش های خشن استفاده کرد و یا کمتر استفاده کرد و از سوی دیگر در به کار گیری هر یک از روش ها نیز آن ها را با نرمی و ملاطفت همراه ساخت. طبع انسانی به گونه ای است که به نرمی و محبت روی می آورد و از تندی و سختی و خشونت گریزان است.کُنشگری مبتنی بر نرم خویی و نیکو رفتاری از عوامل پیوند،محبت،گرایش قلبی و رفع کدورت[4](حر عاملی، 1409ق، ج 16، ص 184) است.اگر چنانچه والدین در مراتب بالایی از ایمان هستند،نباید فرزندان را تحقیر کنند بلکه باید با نرمی و مدارا فرزندان را نیز به مراتب بالاتر سوق دهند.امام صادق (ع)در روایتی به قانون عام و فراگیری اشاره فرموده که شامل فرزند پروری نیز می شود.حضرت می فرمایند: ایمان ده درجه دارد، مانند نردبانی که ده پله دارد و پله پله از آن بالا می روند، کسی که در درجه دوم است به کسی که در درجه اول است نگوید که تو چیزی نیستی تا برسد به درجه دهم.کسی را که پایین تر از توست ساقط مکن که بالاتر از تو، تو را ساقط می کند، هر گاه کسی را دیدی که پایین تر از توست و توانستی او را تا درجه خودت بالا ببری، این کار را با رفق و مدارا انجام بده،و چیزی را که طاقت آن را ندارد بر او تحمیل مکن که او را می شکنی و هر کس مؤمنی را بشکند باید جبران کند[5](کلینی،1407،ج2،ص45).حضرت علی (ع)درباره مدارا با همسر می فرماید:فَدَارِهَا عَلَی کلِ حَالٍ وَ أَحْسِنِ الصُّحْبَةَ لَهَا لِیصْفُوَ عَیشُک؛ بهر حال باوی(زن) مدارا کن، و خوب مصاحبت کن تا عیش تو پایدار باشد و رضایت از زندگی حاصل شود(ابن بابویه،1413، ج 3؛ ص556).برای آگاهی بیشتر به کتاب نقش زن و مرد در خانواده با رویکرد اسلامی،مراجعه فرمایید

تهیه و تنظیم از دکتر علی احمد پناهی

[1]. مُداراةُ النّاس نِصف الایمان وَ الرِفق بِهِم نصف العَیش.

[2]. ثلاثٌ مَنْ لَمْ یکُنْ فِیه لَم یتَمّ لَهُ عَمَلٌ: وَرعٌ یحجزه عَنْ مَعاصی الله وخُلق یداری بِه الناس وحلمٌ یردُّ بِه جَهلُ الجاهل.

[3]. یا موسی، اُکتُم مَکتومَ سِرّی فی سَریرَتِک واَظهِر فی عَلانیتک المُداراة عَنّی لِعَدوّی وَ عدوّک مِنْ خَلْقی.

[4]. طُبِعَتِ الْقُلُوبُ عَلَی حُبِّ مَنْ أَحْسَنَ إِلَیهَا وَ بُغْضِ مَنْ أَسَاءَ إِلَیهَا.

[5] إِنَّ الْإِیمَانَ عَشْرُ دَرَجَاتٍ بِمَنْزِلَةِ السُّلَّمِ یصْعَدُ مِنْهُ مِرْقَاةً بَعْدَ مِرْقَاةٍ فَلَا یقُولَنَّ صَاحِبُ الِاثْنَینِ لِصَاحِبِ الْوَاحِدِ لَسْتَ عَلَی شَی ءٍ حَتَّی ینْتَهِی إِلَی الْعَاشِرِ فَلَا تُسْقِطْ مَنْ هُوَ دُونَک فَیسْقِطَک مَنْ هُوَ فَوْقَک وَ إِذَا رَأَیتَ مَنْ هُوَ أَسْفَلُ مِنْک بِدَرَجَةٍ فَارْفَعْهُ إِلَیک بِرِفْقٍ وَ لَا تَحْمِلَنَّ عَلَیهِ مَا لَا یطِیقُ فَتَکسِرَهُ- فَإِنَّ مَنْ کسَرَ مُؤْمِناً فَعَلَیهِ جَبْرُه.